پزشکی فرد محور: فرصت‌های جدید

پزشکی فرد محور: فرصت‌های جدید

پزشکی فرد‌محور به مجموعه‌ای از فعالیت‌ها و رویکردهای پزشکی، تشخیصی و درمانی اطلاق می‌شود که براساس آن‌ها‌، بیماران بر مبنای ویژگی شخصی خود طبقه‌بندی می‌شوند و اقدامات درمانی برایشان انجام می‌گیرد. هرچند این شاخۀ در حال گسترش از پزشکی، قدمت چند هزارساله دارد و گفته می‌شود به زمان بقراط باز می‌گردد؛ اما تنها در سال‌های اخیر بوده است که رویکرد فردمحور، به‌تدریج در همۀ حوزه‌های‌ پزشکی گسترش یافته است.

همان‌گونه که گفته شد، محور رویکردهای‌ پزشکی فردمحور بر شخصی‌سازی استوار است؛ به این معنا که از آنجا که هر فرد با افراد دیگر متفاوت است، پاسخ بدن وی به محیط اطراف و نیز عوامل بیماری‌زا و درمانگر نیز متفاوت است؛ بنابراین برای رویکرد مناسب تشخیصی و درمانی، ابتدا می‌بایست این تفاوت‌ها را شناسایی کرد. منحصربه‌فردترین ویژگی هر انسان، ویژگی‌های ژنتیکی وی است که سایر تفاوت‌های ثانویه ناشی از این ویژگی است؛ بنابراین شناسایی و سپس طبقه‌بندی‌کردن افراد براساس ویژگی ژنتیکی آن‌ها، پایه و ستون اصلی پزشکی فردمحور بوده است.

به مجموعۀ ژن‌ها‌ و اطلاعات ژنتیکی فرد، ژنوم گفته می‌شود؛ به بیان دیگر می‌توان گفت که محور و پایۀ اصلی پزشکی فردمحور، براساس ویژگی‌های‌ ژنتیکی و ژنومیکی است؛ اما ویژگی‌های‌ دیگری نیز در طبقه‌بندی افراد استفاده می‌شوند. هر شخص دارای تنوعی منحصربه‌فرد از ژنوم انسان است در بیشتر موارد این تفاوت‌ها و تنوع‌ها‌ در بین افراد، تأثیری بر سلامت معمول یا بیماری‌زایی در فرد ندارد؛ اما در بعضی موارد این تنوع می‌تواند همراه با این عوامل دیگر در طول دوران زندگی تأثیرگزار باشد: تأثیرات متقابل بر محیط و مواد پیرامون و نیز داروها و سایر عوامل بر سلامت فردی و همچنین پاسخ به درمان‌های خاص از جمله این عوامل فرا ژنومیکی می باشند. از دلایل بسیار روشنی که نشان می‌دهد تنوع زیستی در میان مردم در سیر درمان و پیشرفت بیماری‌ها و پاسخ به دارو تأثیر می‌گذارد، این واقعیت است که برای مثال در درمان کودکان بیش‌فعال، داروهای معمول فقط در 10‌درصد مبتلایان تأثیر دارد و داروهای ضد سرطان فقط برای ۲۵درصد از بیماران مؤثر هستند یا داروهای ضد افسردگی از هر 10 بیمار فقط در 6 بیمار به‌صورت مؤثر کاربرد دارد.

برای افتراق افراد از یکدیگر، به ویژگی‌های‌ آن‌ها در سطح DNA یا RNA یا پروتئین توجه می‌شود. سرچشمۀ تعیین‌کنندۀ ویژگی هر فرد DNA است؛ اما بررسی وضعیت RNA در بسیاری از نمونه‌ها اطلاعات دقیق‌تری به ما می‌دهد، به‌خصوص آنکه توالی و سطح این مولکول، نشان‌دهندۀ تعامل سلول و بافت در ارتباط با محیط اطراف نیز هست. مفاهیم پزشکی فرد‌محور به روش‌های مختلف در پزشکی جدید و به‌منظور مراقبت‌های بهداشتی استفاده می‌شود. این مراقبت‌ها، به‌خصوص در حیطۀ پیشگیری، پیش‌بینی آیندۀ بیماری، درمان دقیق و مناسب کاربرد دارد.

 

در این مقاله به کلیات تشخیص و مداخله، طراحی داروهای جدید، درمان سرطان و چالش ها در حوزه ی پزشکی شخصی پرداخته شده است.

منتشر شده در نشریه پزشکی شخصی،سال اول، شماره دوم، تابستان 1395

جهت دانلود فایل مقاله کلیک کنید.

http://personalizedmedicinejournal.com/?us_portfolio=project-example-1-cards-2